Βιβλία που εμπνέουν: Τι διαβάζει η Ευτυχία Γιαννάκη;

Η Ευτυχία Γιαννάκη είναι μία από τις πιο συνεπείς πένες της σύγχρονης ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας. Δημιουργός της αγαπημένης σειράς με τον αστυνόμο Χάρη Κόκκινο που έχει ήδη φτάσει τις… οκτώ συνέχειες, αλλά και της σειράς μυστηρίου για παιδιά Πιτσιμπουίνοι (που αριθμεί εννιά περιπέτειες), διδάσκει δημιουργική γραφή και έχει γράψει το σενάριο της τηλεοπτικής σειράς «Ο Σκαραβαίος». Τα βιβλία της κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίκαρος. Το τελευταίο της μυθιστόρημα, «Θάλασσα Σώσε Με», βρίσκεται από το Μάιο στα ράφια των βιβλιοπωλείων Public.

Επιλογές από τη βιβλιοθήκη της Ευτυχίας Γιαννάκη

«Στη λογοτεχνία μας ενδιαφέρει το μυστικό. Ό,τι κρύβουν οι άνθρωποι - κυρίως από τον εαυτό τους.»

Λέων Τολστόι, «Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς»: Ο Ιβάν Ίλιτς έκανε ό,τι έπρεπε. Παντρεύτηκε, εργάστηκε, προχώρησε, απέκτησε τη ζωή που θεωρούσε σωστή. Ώσπου αρρώστησε και αναρωτήθηκε αν είχε ζήσει καθόλου. Μου αρέσουν τα βιβλία που σου διαλύουν μια βεβαιότητα. Αυτό, μέσα σε ελάχιστες σελίδες, μπορεί να σου διαλύσει πολλές.

Βιρτζίνια Γουλφ, «Η κυρία Νταλογουέι»: Ένα πάρτι. Μια μέρα στο Λονδίνο. Φαινομενικά, τίποτα σπουδαίο. Κι όμως μέσα από ένα απλό νήμα περνούν ο έρωτας, η απώλεια, ο χρόνος, οι επιλογές που κάναμε και κυρίως εκείνες που δεν κάναμε. Η Γουλφ πήρε μια συνηθισμένη μέρα και απέδειξε ότι συνηθισμένες μέρες δεν υπάρχουν.

Αλμπέρ Καμί, «Ο Ξένος»: Υπάρχει κάτι σχεδόν προκλητικό στον Μερσώ: δεν μας βοηθά να τον καταλάβουμε. Δεν μας δίνει τα συναισθήματα, τις εξηγήσεις, τα «γιατί» που θα μας έκαναν να νιώσουμε ασφαλείς απέναντί του. Ίσως γι’ αυτό επιστρέφουμε στον Ξένο. Γιατί νιώθουμε ότι ο Καμί δεν επιχειρεί να φυλακίσει τη ζωή μέσα σε εξηγήσεις.

Μαργαρίτα Καραπάνου, «Η Κασσάνδρα και ο λύκος»: Την Καραπάνου τη διαβάζω και ζηλεύω. Η Κασσάνδρα μπορεί μέσα σε λίγες γραμμές να σε κάνει να γελάσεις και αμέσως μετά να θέλεις να γυρίσεις το βλέμμα σου αλλού. Σε παγιδεύει στον κόσμο της χωρίς προειδοποίηση, χωρίς εξηγήσεις και τελικά, χωρίς σωσίβιο.

J. M. Coetzee, «Ατίμωση»: Δεν θα ήθελα τον Ντέιβιντ Λούρι για φίλο. Για ήρωα μυθιστορήματος, όμως, τον θέλω οπωσδήποτε. Ο Κούτσι δεν τον κάνει συμπαθή για να μας διευκολύνει. Μας κρατά δίπλα του ακόμη κι όταν θέλουμε να απομακρυνθούμε. Ανάμεσα στην κατανόηση και στην καταδίκη υπάρχει μια δύσκολη περιοχή. Εκεί, μάλλον, αρχίζει η λογοτεχνία.

«Θάλασσα Σώσε Με»: το νέο μυθιστόρημα της Ευτυχίας Γιαννάκη

Το πρόσφατο μυθιστόρημα της Ευτυχίας Γιαννάκη πραγματεύεται, τουλάχιστον αρχικά, μία γυναικοκτονία. Μία δικηγόρος βρίσκεται νεκρή. Ο αστυνόμος Χάρης Κόκκινος αναλαμβάνει την υπόθεση και σύντομα ανακαλύπτει ότι πίσω από κάθε έγκλημα κρύβονται βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις για την εξουσία, την ιδιοκτησία και τον έλεγχο της ζωής του άλλου. Ένα βιβλίο για τα όρια της αγάπης, ένα σύγχρονο κοινωνικό ψυχογράφημα για το αθέατο και παράλογο αυτής της γωνιάς της Μεσογείου. Μία τολμηρή καταγραφή των ζωών που διαμορφώνονται στη σιωπή και των δεσμών που μας δοκιμάζουν. Μία ιστορία που αποδεικνύει ότι ο πιο επικίνδυνος τόπος είναι εκεί όπου αγαπάμε.

Q&A με την Ευτυχία Γιαννάκη

Από τη μία τα αστυνομικά από την άλλη τα παιδικά βιβλία. Πώς είναι να πατάτε ταυτόχρονα στον σκοτεινό κόσμο του Αστυνόμου Χάρη Κόκκινου αλλά και τον πολύχρωμο των Πιτσιμπουίνων;

Η ανθρώπινη φύση είναι γεμάτη αντιφάσεις και η λογοτεχνία είναι ένα πεδίο για να τις εξερευνούμε θέτοντας ερωτήματα. Στον κόσμο του Χάρη Κόκκινου αναρωτιέμαι πώς ο άνθρωπος χάνει την αθωότητά του, πώς οι φόβοι, οι επιθυμίες και οι επιλογές ή οι παραλείψεις του διαμορφώνουν τη μοίρα του. Στον κόσμο των Πιτσιμπουίνων αναρωτιέμαι πώς καταφέρνει να διατηρεί αυτή την αθωότητα, την ικανότητα να εκπλήσσεται, να εμπιστεύεται και να επινοεί ξανά τον κόσμο από την αρχή. Ίσως τελικά οι δύο κόσμοι να μην είναι πολύ μακριά, αφού αποτελούν τις δύο όψεις της ίδιας περιπέτειας: τι χάνουμε μεγαλώνοντας, τι κουβαλάμε μέσα μας από την παιδική μας ηλικία και τι αξίζει να σώσουμε από τον εαυτό μας.

Το 2017, το «Στο Πίσω Κάθισμα» κερδίζει το Βραβείο Βιβλίου Public για το καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα. Πιστεύετε ότι αυτή η αναγνώριση σηματοδοτούσε κάποια ευρύτερη αποδοχή της εγχώριας crime fiction σκηνής; Τι αντίκτυπο είχε στη δική σας προσωπική πορεία;

Η αναγνώριση από τους αναγνώστες και τις αναγνώστριες έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί ένα βιβλίο ολοκληρώνει τη διαδρομή του όταν συναντά τους ανθρώπους για τους οποίους γράφτηκε. Το βραβείο ήρθε σε μια εποχή που η ελληνική αστυνομική λογοτεχνία αποκτούσε ολοένα μεγαλύτερη απήχηση και επαναπροσδιόριζε τη θέση της στο σύγχρονο λογοτεχνικό και εκδοτικό τοπίο. Ήταν, θεωρώ, μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε το είδος: πέρα από το μυστήριο και την εξιχνίαση ενός εγκλήματος, το αστυνομικό αποτελεί ένα προνομιακό πεδίο για να εξερευνήσει κανείς τις κοινωνικές αντιφάσεις και τις ανθρώπινες συγκρούσεις. Για μένα προσωπικά, ήταν μια στιγμή απρόσμενης χαράς, αλλά και μια πολύτιμη ενθάρρυνση ότι οι ιστορίες που αφηγούμαι μπορούν να συναντήσουν τους άλλους.

Ξεκινήσατε με την τριλογία της Αθήνας, ακολούθησε η τριλογία του Βυθού και τώρα ήδη διαφαίνεται σύνδεση ανάμεσα στον «Υπέροχο Πόλεμο» και το «Θάλασσα Σώσε Με» — γιατί νιώθετε την ανάγκη να συνθέτουν οι επί μέρους ιστορίες ένα ευρύτερο σύνολο;

Με γοητεύει η ιδέα ότι κάθε ιστορία αποτελεί κομμάτι ενός μεγαλύτερου παζλ. Οι άνθρωποι κουβαλούν το παρελθόν τους, οι τόποι διατηρούν τα ίχνη όσων συνέβησαν στο παρελθόν και οι συνέπειες των πράξεών μας διατρέχουν τον χρόνο συχνά πέρα από τα όρια μιας ζωής. Μέσα από τις τριλογίες εξερευνώ αυτές τις υπόγειες συνδέσεις, φωτίζοντας κάθε φορά μια διαφορετική πλευρά του ίδιου κόσμου. Κάθε μυθιστόρημα στέκεται αυτόνομα, ενώ όλα μαζί συνθέτουν μια ευρύτερη αφήγηση. Αυτή η συγγένεια αποτυπώνεται και στα εξώφυλλα, που αποτελούν μια παράλληλη εικαστική αφήγηση.

Έχετε εμπειρία και από τη μεγάλη οθόνη με το «Hardcore» του Ντένη Ηλιάδη αλλά και από τη μικρή με τη σειρά «O Σκαραβαίος» για το κανάλι Alpha. Αν ο Χάρης Κόκκινος έκανε το άλμα στην οθόνη, ποιος Έλληνας ηθοποιός θα τον ενσάρκωνε πιστότερα; Και αν έπρεπε να διαλέξετε έναν ξένο;

Ο Χάρης Κόκκινος έχει αποκτήσει στη φαντασία μου τόσο συγκεκριμένη μορφή, ώστε δυσκολεύομαι να του δώσω το πρόσωπο ενός ηθοποιού. Άλλωστε, αυτή είναι και η μαγεία της λογοτεχνίας: κάθε αναγνώστης πλάθει τη δική του εικόνα για τους ήρωες. Αν έπρεπε, πάντως, να επιλέξω, θα σκεφτόμουν τον Γιάννη Στάνκογλου ή, από τον ξένο κινηματογράφο, τον Vincent Cassel. Και οι δύο διαθέτουν μια αντισυμβατική γοητεία, έντονη προσωπικότητα και την ικανότητα να εκφράζουν πολλά με ελάχιστα μέσα. Βέβαια, ύστερα από τόσα χρόνια συμβίωσης με τον Κόκκινο, ίσως δεν πρέπει να αποφασίσω εγώ.

Αν σας αναζητήσουμε στο Spotify υπάρχουν πιανιστικές συνθέσεις σας. Ποια είναι η σχέση σας με τη μουσική; Βρίσκετε ομοιότητες ανάμεσα στη σύνθεση μιας μουσικής φράσης και στη σύνθεση μιας λογοτεχνικής;

Η μουσική και η λογοτεχνία έχουν βαθιά συγγένεια, αφού οργανώνουν τον χρόνο για να δημιουργήσουν συναίσθημα και νόημα. Μια παύση στη μουσική μπορεί να έχει την ίδια δύναμη με μια σιωπή στην αφήγηση. Στο πιάνο με γοητεύει η δυνατότητα να αφηγούμαι χωρίς λέξεις. Όσο για το σάουντρακ μιας ταινίας βασισμένης σε βιβλίο μου — θα ήταν μια πρόκληση να δω τι απομένει από την ιστορία όταν αφαιρούνται όλες οι λέξεις.

Το τελευταίο σας βιβλίο πραγματεύεται, τουλάχιστον αρχικά, μία γυναικοκτονία. Το αντιμετωπίσατε διαφορετικά ή ήταν απλά η νέα υπόθεση του Χάρη Κόκκινου; Πιστεύετε ότι το αστυνομικό μυθιστόρημα μπορεί να ασκεί και κοινωνική κριτική;

Κάθε έγκλημα είναι μια προσωπική ιστορία, αλλά και μια ιστορία της κοινωνίας που το γεννά. Πίσω από κάθε πράξη ακραίας βίας κρύβονται βαθιά ριζωμένες αντιλήψεις για την εξουσία, την ιδιοκτησία και τον έλεγχο της ζωής του άλλου. Στο τελευταίο μου βιβλίο ήθελα να φωτίσω αυτές τις αθέατες σχέσεις και τα όρια της αγάπης, πέρα από την αναζήτηση του ενόχου. Άλλωστε, το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι από τη φύση του κοινωνικό. Το έγκλημα είναι η αφορμή για να αποκαλυφθούν οι ρωγμές ενός ολόκληρου κόσμου.

Στην πρώτη σελίδα του «Υπέροχος Πόλεμος» αναφέρετε ότι «η ιστορία βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα, αλλά τα πρόσωπα ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα των άλλων». Τι θέλετε να πείτε ακριβώς; Πόσο κοντά στην πραγματικότητα είναι αυτό το βιβλίο;

Η πραγματικότητα είναι η πρώτη ύλη της λογοτεχνίας, αλλά η μυθοπλασία έχει τους δικούς της νόμους. Στον «Υπέροχο Πόλεμο» πραγματικά γεγονότα αποτέλεσαν την αφετηρία για να δημιουργήσω έναν αυτόνομο κόσμο, με πρόσωπα που απέκτησαν τη δική τους ζωή. Η φράση αυτή αναφέρεται ακριβώς στη λεπτή γραμμή ανάμεσα σε όσα συμβαίνουν και σε όσα αφηγούμαστε γι’ αυτά. Άλλωστε, η αλήθεια ενός μυθιστορήματος βρίσκεται συχνά πέρα από την πιστή αναπαράσταση των γεγονότων — και η μυθοπλασία μας θυμίζει ότι η πραγματικότητα είναι μία, αλλά οι αλήθειες που κρύβει είναι πολλές, όσες και τα μάτια που την αντικρίζουν.

Ψάχνεις αστυνομικά μυθιστορήματα; Έλα στα Public!

Όλα τα βιβλία της Ευτυχίας Γιαννάκη — από την τριλογία της Αθήνας και την τριλογία του Βυθού ως το νέο «Θάλασσα Σώσε Με» — θα τα βρεις στα βιβλιοπωλεία Public και στο public.gr, δίπλα σε χιλιάδες άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα, Ελλήνων και ξένων συγγραφέων.