Βιβλία που Εμπνέουν: Τι διαβάζει ο Βαγγέλης Γιαννίσης;

Το αστυνομικό μυθιστόρημα παραμένει όσα χρόνια και αν περάσουν ένα από τα δημοφιλέστερα λογοτεχνικά είδη. Γι’ αυτό δεν οφείλονται μόνο τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του αστυνομικού ιδιώματος. Η νέα γενιά Ελλήνων συγγραφέων δε στερείται ούτε φαντασίας, ούτε έμπνευσης και, φυσικά, ούτε ταλέντου. Στους κύκλους της εγχώριας αστυνομικής λογοτεχνίας, το όνομα του Βαγγέλη Γιαννίση είναι ήδη γνωστό. Πολυγραφότατος όσο και «ανήσυχος», ο συγγραφέας του «Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173», του «ΑΜΑΡΟΚ» , του «Μίσους» και του «Mακγκάφιν» ανοίγει τη βιβλιοθήκη του και μας μιλά για το νέο του μυθιστόρημα «Block Delete», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιλογές από τη βιβλιοθήκη του Βαγγέλη Γιαννίση

«Διαβάζουμε για να ζήσουμε περισσότερο απ’ όσο μας αναλογεί»

• Σου γράφω από την κοιλιά του κτήνους – Μίνως Ευσταθιάδης: Τι σχέση μπορεί να έχει η απαγωγή ενός κοριτσιού με τη δολοφονία σε ένα πάρκινγκ είκοσι πέντε χρόνια αργότερα; Φέρνοντας μαζί τη μυθοπλασία με την πραγματικότητα, το αστυνομικό μυθιστόρημα του Μίνου Ευσταθιάδη γεννά σκέψεις και προβληματισμούς γύρω από το σωφρονισμό, το έγκλημα, την αλήθεια, το κράτος, τη γραφειοκρατία και τη φύση της δικαιοσύνης.
• Deep Fake – Μάκης Μαλαφέκας: Στο τρίτο μυθιστόρημα του Μάκη Μαλαφέκα, το αστυνομικό νέο-νουάρ συναντά το πολιτικό θρίλερ σε μια ιστορία γεμάτη αναφορές και στοχαστικούς συμβολισμούς γύρω από τη φύση του φασισμού. Ένας απρόσμενος ντετέκτιβ και ένα ξεχασμένο βιβλίο αξίας μόλις μισού ευρώ θέτει σε κίνηση μια σειρά γεγονότων που θα ανατρέψουν τα πάντα.
• Τέλεση – Φώτης Δούσος: Ακόμα ένα λογοτεχνικό θρίλερ που βρίσκουμε στη βιβλιοθήκη του Βαγγέλη Γιαννίση είναι η «Τέλεση». Μέσα από την ιστορία ενός νεαρού ηθοποιού που αδυνατεί να αποποιηθεί το ρόλο του, ο Φώτης Δούσος φέρνει στο προσκήνιο τη σφοδρότητα της δημιουργίας και της καταστροφής. Δυνάμεις που αναπόφευκτα βγαίνουν στην επιφάνεια ακόμα και όταν μοιάζουν καλά κρυμμένες μέσα μας.
• Ο Βασιλιάς – Jo Nesbo: Μπορεί στον «Βασιλιά» να μην πρωταγωνιστεί o δημοφιλής αντιήρωας του Jo Nesbø, το μυθιστόρημα όμως είναι ακόμα μία συναρπαστική περιήγηση στα σκοτεινά μονοπάτια της ανθρώπινης ψυχής. Την ατμόσφαιρα της οποίας, ο μετρ του νορδικού νουάρ αποτυπώνει στο χαρτί ίσως καλύτερα από κάθε άλλο σύγχρονο συγγραφέα.
• Η Τράτα των Παιδιών – Roberto Saviano: Δέκα μικρά αγόρια έχουν βαλθεί να κατακτήσουν τους δρόμους της Νάπολη. Μηχανάκια που σπέρνουν τον τρόμο, ημιαυτόματα πιστόλια και καλάσνικοφ, ξεπεσμένοι ηγέτες της Καμόρρα και μια πόλη παραδομένη στη μαινόμενη οργή της βίας συνθέτουν το μυθιστόρημα του Roberto Saviano. Το σκληρό αλλά συναρπαστικό βιβλίο του Ιταλού συγγραφέα έχει μεταφερθεί με επιτυχία και στη μεγάλη οθόνη κερδίζοντας μάλιστα Αργυρή Άρκτο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου.

Block Delete: Όταν νουάρ και αλγόριθμοι γίνονται ένα

Εγκλήματα με φόντο τον αχανές κυβερνοχώρο. Ταυτότητες θρυμματισμένες από άτεγκτους αλγόριθμους. Ένα κυνήγι της ευτυχίας που γίνεται ψηφιακό. Το «Block Delete» του Βαγγέλη Γιαννίοη έρχεται να ανανεώσει το εγχώριο αστυνομικό μυθιστόρημα, αντηχώντας δυνατά το Zeitgeist του 21ου αιώνα. Τα δίκτυα των υπολογιστών γίνονται το νέο πεδίο δράσης, όπου η ζωή δεν προσομοιώνεται απλώς, αλλά επαναπροσδιορίζεται ριζικά. «Κάποτε, αν μας ακολουθούσε κάποιος άγνωστος, θα φωνάζαμε βοήθεια σήμερα, όλοι πασχίζουν να αποκτήσουν ακόλουθους». Η Χριστίνα, η millennial ηρωίδα του βιβλίου δε μοιάζει να επηρεάζεται από αυτή την αντίθεση. Το αντίθετο. Για την ίδια τα social media είναι το όχημα που θα την οδηγήσει προς την επιτυχία. Μόνο που στο ψηφιακό κόσμο η εικόνα αντικαθιστά την πραγματικότητα και το κυνήγι της αναγνώρισης μπορεί να οδηγήσει στα πιο σκοτεινά μονοπάτια.

Q&A με τον Βαγγέλη Γιαννίση

Με αφορμή την κυκλοφορία του «Block Delete», ο Βαγγέλης Γιαννίσης μιλά για το νέο του βιβλίο, το αστυνομικό μυθιστόρημα και τη… σκοτεινή πλευρά της τεχνολογίας.

Στο «Block Delete» κεντρική θέση έχει η έννοια της ταυτότητας. Ποια σημασία αποκτά όταν αυτή «περιβάλλεται» από 0 και 1.

Στο «Block Delete» η ταυτότητα παύει να είναι κάτι σταθερό και αποκτά μια σχεδόν ρευστή, κατακερματισμένη φύση. Στον κόσμο των social media η ταυτότητα είναι πολλαπλή, ίσως και επιτελεστική. Ο καθένας μπορεί να γίνει ό,τι δηλώσει ή ό,τι αντέχει να υποστηρίξει. Το πρόβλημα είναι ότι η ευελιξία αυτή συνοδεύεται από μια βαθιά ανασφάλεια: αν όλα μπορούν να διαγραφούν, να αλλοιωθούν ή να ξαναγραφτούν, τότε τι απομένει αληθινό; Με ενδιέφερε πολύ αυτή η ένταση ανάμεσα στη (φαινομενικά) απόλυτη ελευθερία και την ολική αποδόμηση του εαυτού μέσα στον κόσμο των social.

Η Χριστίνα Καράλη είναι μια millennial που βρίσκεται σ’ ένα ψηφιακό κυνήγι της φήμης και της δόξας. Γεννά η τεχνολογία καινούργια αδιέξοδα ή απλώς επανεφεύρει τις προκλήσεις του παρελθόντος;

Δύσκολη ερώτηση. Η Χριστίνα Καράλη δεν είναι ένα «προϊόν» της τεχνολογίας, αλλά ένας άνθρωπος που χρησιμοποιεί τα εργαλεία της εποχής της για να κυνηγήσει κάτι διαχρονικό: την αποδοχή, τη δόξα, ίσως και την αγάπη. Η τεχνολογία δεν θα έλεγα ότι δημιουργεί από το μηδέν τα αδιέξοδα, αλλά τα γιγαντώνει και τα καθιστά πιο ορατά. Ίσως και πιο μαζικά. Εκεί που κάποτε η ματαιοδοξία ή η ανάγκη για επιβεβαίωση ήταν πιο ιδιωτικές υποθέσεις, τώρα τις βλέπουμε δημόσια, σε πραγματικό χρόνο, με μετρήσιμους δείκτες: τα likes, τα σχόλια, τα shares κτλ. Αυτό αλλάζει δραστικά το ψυχολογικό τοπίο και συχνά κάνει την πτώση πιο απότομη.

Στην εποχή των social media, της υπερπληθώρας πληροφοριών και του αλγοριθμικού «Πανοπτικού» ποια νέα «μονοπάτια» ανοίγονται για το αστυνομικό ιδίωμα;

Το αστυνομικό μυθιστόρημα πάντα προσαρμοζόταν στην εποχή του και σήμερα ζούμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα φάση. Το «αλγοριθμικό Πανοπτικό» που αναφέρατε το βλέπω ως ένα νέο περιβάλλον αφήγησης. Ο ερευνητής πλέον κυνηγά δεδομένα και ίχνη μέσα σε δίκτυα. Τα εγκλήματα αφήνουν και ψηφιακά αποτυπώματα. Αυτό ανοίγει νέους δρόμους για την πλοκή, παράλληλα όμως γεννά και νέα ηθικά ερωτήματα: ποιος παρακολουθεί ποιον; Και μέχρι πού είναι θεμιτό να φτάσει κανείς για να βρει την αλήθεια; Για μένα, εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση: πώς ο συγγραφέας θα καταφέρει να ενσωματώσει την τεχνολογία στον μύθο χωρίς να χαθεί ο ανθρώπινος πυρήνας της ιστορίας.

Έντεκα βιβλία σε διάστημα δώδεκα ετών, τα έξι με πρωταγωνιστή τον επιθεωρητή Άντερς Οικονομίδη. Υπάρχουν σχέδια για νέες «προσθήκες» στη βιβλιογραφία του Βαγγέλη Γιαννίση;

Βλέπω ή καλύτερα νιώθω τη συγγραφή ως μια διαρκή ανάγκη για να αφηγηθώ ιστορίες που με απασχολούν. Υπάρχει μια κινεζική παροιμία, η οποία λέει: «καλύτερα να είσαι σκύλος σε εποχή ειρήνης παρά άνθρωπος σε εποχή χάους». Μιας και μας έτυχε να είμαστε άνθρωποι σε μια χαοτική εποχή, μπορούμε τουλάχιστον να… εκμεταλλευτούμε το χάος και τα ερωτήματα που γεννά και να τα μεταβολίσουμε σε νέες ιστορίες. Ο Άντερς είναι ένας χαρακτήρας με τον οποίο έχω ακόμα ανοιχτούς λογαριασμούς, οπότε δεν θα απέκλεια την επιστροφή του στο μακρινό μέλλον. Από την άλλη, με ενδιαφέρει εξίσου να δοκιμάζω νέα πράγματα, νέες φόρμες, σε νέα υποείδη αστυνομικής λογοτεχνίας (ή και το λεγόμενο genre mashup που είναι της μόδας στο εξωτερικό). Οπότε ναι, υπάρχουν σχέδια, απλώς δεν είναι πάντα προς μία μόνο κατεύθυνση.

Ψάχνεις αστυνομικά thrills; Ραντεβού στα Public!

Κλασικά αστυνομικά που έχουν γράψει ιστορία; Scandi νουάρ που ξεχειλίζουν ατμόσφαιρα; Ή μήπως ανατρεπτικά crossover που δε διστάζουν να εγκαταλήψουν τα καθιερωμένα tropes; Όποιο και αν είναι το αγαπημένο σου sub-genre, η αστυνομική λογοτεχνία δε σταματά ποτέ να συναρπάζει το νου και τη φαντασία μας. Τι και αν έξω είναι άνοιξη; Έλα στα Public και φύγε με το επόμενο μυθιστόρημα που θα στοιχειώσει - με την καλή πάντα έννοια - τα βράδια σου!