Από τα manga στους BTS: Η pop κουλτούρα έχει το δικό της λεξικό!

Κάθε γενιά αφήνει το δικό της αποτύπωμα όχι μόνο στο κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι αλλά και σε αυτό που αποκαλούμε ποπ κουλτούρα. Τι εννοούμε όμως μιλώντας για ποπ κουλτούρα; Στους κόλπους του pop culture βρίσκονται όλα εκείνα τα πολιτιστικά σημεία αναφοράς που κληροδοτεί ο κινηματογράφος, η τηλεόραση, η μουσική, το θέατρο αλλά και νεότερες μορφές ψυχαγωγίας όπως τα video games. Η γλώσσα που συνοδεύει το σύγχρονο pop culture μπορεί να μοιάζει κάπως δυσνόητη αν δεν ανήκεις της Gen Z. Το παρακάτω λεξικό έρχεται να αποκρυπτογραφήσει τα πάντα.

Βασικές έννοιες του pop culture

Pop Culture: Πολιτιστικά αγαθά μαζικής κατανάλωσης (βιβλία, μουσική, ταινίες, σειρές, παιχνίδια και χαρακτήρες) με διεθνή απήχηση. Απευθύνεται σε άτομα κάθε ηλικίας.

Fandom: Κοινότητα θαυμαστών μιας σειράς, ενός καλλιτέχνη ή ενός φανταστικού κόσμου.

Fan: Κάθε θαυμαστής, μέλος του fandom. Δεν είναι απαραίτητα συλλέκτης ή γνώστης του lore του IP -βλ. παρακάτω.

Franchise: Λογοτεχνικά, κινηματογραφικά, τηλεοπτικά έργα και προϊόντα με θέμα ένα κοινό σύμπαν όπως π.χ. Pokémon ή Star Wars.

IP (Intellectual Property): Άυλα αγαθά που κατοχυρώνονται και προστατεύονται νομικά (πνευματική ιδιοκτησία). Σε αυτή περιλαμβάνονται οι χαρακτήρες ή ο κόσμος στον οποίο βασίζεται ένα προϊόν.

Licensed merchandise: Προϊόντα με επίσημη άδεια χρήσης.

Merch (merchandise): Εμπορικά αντικείμενα που συνδέονται με καλλιτέχνες ή franchises, όπως μπλούζες, κούπες, αφίσες, μπρελόκ κ.α.

Collectible: Επίσημο merch με συλλεκτική αξία.

Cosplay (Costume play): Παιχνίδι χαρακτήρων με στολές και αντικείμενα εμπνευσμένα από κάποιο franchise.

Canon: Οι χαρακτήρες και οι ιστορίες που ανήκουν στο επίσημο lore - βλ. παρακάτω. 

Lore: Πρόσωπα, ιστορίες, μύθοι και παραδόσεις που συνθέτουν το υπόβαθρο ενός κόσμου, συνήθως φανταστικού..

Spoiler: Οποιαδήποτε πληροφορία που αποκαλύπτει κάποια σημαντική εξέλιξη ή το τέλος της πλοκής

Crossover: Συνάντηση χαρακτήρων από διαφορετικούς κόσμους, franchises και IPs.

Collaboration (collab): Συνεργασία δημιουργών ή brands για την ανάπτυξη ενός προϊόντος.

Manga, anime & βιβλία

Manga: Ιαπωνικά κόμικς τα οποία χωρίζονται σε θεματικές κατηγορίες και ηλικιακές ομάδες. Πολλές εκδόσεις διαβάζονται από δεξιά προς τα αριστερά.

Anime: Ιαπωνικό animation. Μπορεί να απευθύνεται σε παιδιά ή ενηλίκους και συχνά βασίζεται σε ένα manga.

Mangaka: Ο/η δημιουργός manga

Volume (Vol): Ο τόμος μιας σειράς manga.

Chapter (Κεφάλαιο). Κάθε ενότητα ενός manga.

Arc: Ενότητα της ιστορίας με συγκεκριμένη πλοκή. Δεν ταυτίζεται απαραίτητα με έναν τόμο ή μία σεζόν.

Shonen ή shounen  Εκδοτική κατηγορία που απευθύνεται σε εφήβους χωρίς να αποκλείει άλλους αναγνώστες.

Shojo ή shoujo  Εκδοτική κατηγορία που απευθύνεται σε αναγνώστριες.

Seinen: Εκδοτική κατηγορία που απευθύνεται σε ενήλικους άνδρες.

Josei: Εκδοτική κατηγορία που απευθύνεται στοχεύει σε ενήλικες γυναίκες

Isekai: Ιστορίες όπου ο ήρωας μεταφέρεται ή αναγεννιέται σε έναν άλλο κόσμο.

Mecha: Ιστορίες με μηχανές ή ρομπότ. Συνδέεται και με μοντέλα συναρμολόγησης.

Slice of life:  Ιστορίες καθημερινής ζωής, σχέσεων, σχολείου ή εργασίας.

Chibi: Στιλ σχεδίασης χαρακτήρων με μικρό σώμα και μεγάλο κεφάλι.

Kawaii: Ιαπωνική λέξη, χρησιμοποιείται για να δηλώσει κάτι το χαριτωμένο. Αναφέρεται κυρίως στην αισθητική προϊόντων.

Manhwa: Κορεατικά κόμικς. Πολλά σύγχρονα manhwa ξεκινούν ως έγχρωμα ψηφιακά webtoons.

Manhua: Κινέζικα κόμικς. Διαφέρουν από τα manga και τα manhwa.

Webtoon: Ψηφιακά κόμικ που διαβάζονται online. Ορισμένα κυκλοφορούν και σε έντυπες εκδόσεις.

Light novel: Ιαπωνικό μυθιστόρημα, με ελάχιστες εικονογραφήσεις.

Omnibus, 2-in-1 και 3-in-1: Εκδόσεις που συγκεντρώνουν πολλούς τόμους σε έναν.

Box set: Σετ τόμων σε πλαστική ή μεταλλική συσκευασία.

Deluxe & Collector’s edition: Ειδικές εκδόσεις που μπορεί να διαφέρουν σε μέγεθος, δέσιμο, τύπο χαρτιού ή extras.

Sub & dub: Το sub είναι η υποτιτλισμένη έκδοση και το dub η μεταγλωττισμένη ενός anime.

OVA & ONA: Original Video Animation και Original Net Animation, δηλαδή animation που κυκλοφόρησε αρχικά σε βίντεο ή στο διαδίκτυο αντίστοιχα.

BL & GL: Boys’ Love και Girls’ Love, δηλαδή ιστορίες ρομαντικών σχέσεων. Το περιεχόμενο μπορεί να διαφέρει σημαντικά από τίτλο σε τίτλο.

YA: Young Adult, δηλαδή λογοτεχνία που απευθύνεται σε εφήβους και νέους.

Sci-Fi & fantasy: Έργα που εκτυλίσσονται σε κόσμους του μέλλοντος ή σε φανταστικούς μαγικούς κόσμους.

Comics & graphic novels

Comic: Αφήγηση με διαδοχικές εικόνες και κείμενο.

Graphic novel: Εκτενής αφήγηση σε μορφή κόμικ, συχνά σε βιβλίο. Μπορεί να είναι αυτοτελής ή μέρος σειράς.

Issue: Ένα μεμονωμένο τεύχος μιας σειράς κόμικ.

TPB: Trade Paperback, δηλαδή χαρτόδετη συλλογή τευχών με μαλακό εξώφυλλο.

HC & PB: Hardcover και Paperback, δηλαδή σκληρόδετη και χαρτόδετη έκδοση αντίστοιχα.

Variant cover: Εναλλακτικό εξώφυλλο του ίδιου τεύχους ή βιβλίου. Συνήθως η ιστορία στο εσωτερικό δεν αλλάζει.

Run: Συνεχής περίοδος έκδοσης μιας σειράς, συχνά συνδεδεμένη με έναν συγκεκριμένο δημιουργό.

Reboot: Επανεκκίνηση μιας ιστορίας ή ενός κόσμου με ίδιους ή διαφορετικούς χαρακτήρες.

Marvel & DC: Οι δύο μεγάλες εταιρείες πίσω από τα δημοφιλέστερα κόμικ. Στη Marvel ανήκουν οι Spider-Man, οι Avengers και οι X-Men, ενώ στη DC οι Batman, Superman και Wonder Woman.

MCU & DCU (Marvel Cinematic Universe & DC Universe). Το σύμπαν των κόμικ όπως αυτό μεταφέρεται στον κινηματογράφο και την τηλεόραση 

Φιγούρες & blind boxes

Figure ή figurine: Φιγούρα χαρακτήρα.

Action figure: Φιγούρα που προορίζεται και για παιχνίδι.

Statue: Μεγαλύτερου μεγέθους φιγούρα, προορίζεται συχνά για εκθέσεις.

Scale figure: Φιγούρα σε αναλογία προς τον πραγματικό χαρακτήρα, π.χ. 1:7.

Non-scale: Φιγούρα χωρίς συγκεκριμένη κλίμακα.

PVC & ABS: Τύποι πλαστικού που χρησιμοποιούνται σε φιγούρες και μοντέλα. Δεν δείχνουν από μόνοι τους την ποιότητα.

Resin: Η ρητίνη, που χρησιμοποιείται σε πολλά figures και statues

Vinyl figure: Φιγούρα από βινύλιο, συχνά με στιλιζαρισμένη μορφή.

Funko Pop!: Σειρά φιγούρων της Funko με χαρακτηριστικά μεγάλο κεφάλι. Κάθε προϊόν ξεχωρίζει από τον χαρακτήρα, τον αριθμό και την έκδοση.

Bobblehead: Φιγούρα με κεφάλι που κινείται πάνω σε ελατήριο ή μηχανισμό.

Chase: Λιγότερο συνηθισμένη παραλλαγή μιας φιγούρας.

Exclusive: Έκδοση για συγκεκριμένο κανάλι, κατάστημα ή event.

Limited edition: Περιορισμένη έκδοση.

GITD (Glow in the dark): Έκδοση που φωσφορίζει στο σκοτάδι 

Nendoroid & figma: Σειρές φιγούρων. Οι Nendoroid έχουν συνήθως chibi χαρακτηριστικά ενώ οι figma έχουν περισσότερο κανονικές αναλογίες.

Blind box ή mystery box: Σφραγισμένη συσκευασία με άγνωστο σχέδιο.

Secret ή hidden figure: Η σπάνια φιγούρα μιας σειράς blind boxes.

POP MART: Εταιρεία συλλεκτικών designer toys και blind boxes. Είναι brand, όχι χαρακτήρας ή γενικός όρος για όλα τα blind boxes.

Labubu: Χαρακτήρες παιχνιδιών του Kasing Lung στον κόσμο The Monsters. Κυκλοφορούνσε διάφορες μορφές και σειρές

Designer toy ή art toy: Συλλεκτικό αντικείμενο με έμφαση στον σχεδιασμό και τον δημιουργό. Δεν προέρχεται απαραίτητα από ταινία ή anime.

Plush και plush pendant: Λούτρινα παιχνίδια κα μικρότερες εκδόσεις κατάλληλες για κρέμασμα, π.χ. σε τσάντα.

Model kit: Σετ συναρμολόγησης.

Gunpla: Σύντμηση του Gundam Plastic Model, δηλαδή τα πλαστικά μοντέλα του franchise Gundam.

EG, HG, RG, MG, PG: Entry Grade, High Grade, Real Grade, Master Grade και Perfect Grade, δηλαδή σειρές μοντέλων Gundam. Διαφέρουν σε κατασκευή, λεπτομέρεια και συχνά σε κλίμακα. Δεν είναι ηλικιακές βαθμίδες.

Snap fit: Μέρη που κουμπώνουν χωρίς κόλλα. Ανάλογα με το kit, μπορεί να απαιτούνται εργαλεία μοντελισμού.

LEGO set και MOC: Το LEGO set είναι το έτοιμο σετ παιχνιδιών της LEGO. Το MOC (My Own Creation) προορίζεται για κατασκευή από τον χρήστη.

Κάρτες & επιτραπέζια

TCG: Trading Card Game, δηλαδή παιχνίδι με συλλεκτικές και ανταλλάξιμες κάρτες, όπως το Pokémon. Οι κάρτες χρησιμεύουν και για παιχνίδι και για συλλογή.

CCG: Collectible Card Game. Χρησιμοποιείται συχνά με παρόμοια έννοια με το TCG.

Trading cards: Κάρτες για συλλογή και ανταλλαγή. Δεν έχουν όλες οι trading cards κανόνες παιχνιδιού

Sticker collection: Συλλογή αυτοκόλλητων για άλμπουμ.

Panini: Εκδότης και brand συλλογών αυτοκόλλητων και καρτών.

Booster pack: Σφραγισμένο πακέτο με τυχαίες κάρτες συγκεκριμένης έκδοσης.

Booster box: Κουτί με booster packs. Ο αριθμός των πακέτων και τα περιεχόμενα διαφέρουν ανά προϊόν.

Deck & starter deck: Το deck είναι η τράπουλα για παιχνίδι και το starter deck η τράπουλα με την οποία ξεκινούν οι αρχάριοι παίκτες.

Expansion ή set: Συγκεκριμένη έκδοση καρτών. Ο ίδιος χαρακτήρας, π.χ. το ίδιο Pokémon, μπορεί να έχει διαφορετικές κάρτες σε διαφορετικά sets.

ETB: Elite Trainer Box, τύπος κουτιού του Pokémon TCG με booster packs και αξεσουάρ. Τα περιεχόμενα διαφέρουν ανά έκδοση.

Holo & reverse holo: Το holo είναι το γυαλιστερό εφέ σε συγκεκριμένο σημείο της κάρτας και το reverse holo η ανάποδη εφαρμογή του εφέ, ανάλογα με το set.

Rarity & promo: Με τη λέξη rarity δηλώνεται η κατηγορία σπανιότητας μέσα σε ένα set. Promo card είναι κάρτα που κυκλοφορεί για την προώθηση μιας σειράς ή ενός προιόντος 

Sleeves, binder, toploader: Θήκες όπου αποθηκεύονται και φυλάσσονται οι κάρτες

Grading: Το grading είναι η αξιολόγηση της κατάστασης μιας κάρτας και η πιστοποίησή της από σχετικό φορέα.

RPG & TTRPG: Role-Playing Game και Tabletop Role-Playing Game, δηλαδή παιχνίδι ρόλων και επιτραπέζιο παιχνίδι ρόλων αντίστοιχα. Τα RPG μπορεί να είναι και video games.

D&D & DM: Το Dungeons & Dragons είναι ένα από τα δημοφιλέστερα παιχνίδι ρόλων. Ο Dungeon Master είναι το άτομο που αναλαμβάνει να συντονίσει την ιστορία και τους κανόνες.

Co-op & competitive: Στο cooperative οι παίκτες συνεργάζονται, ενώ στο competitive ανταγωνίζονται.

Campaign και expansion στα επιτραπέζια: Το campaign είναι μια το κύριος μέρος της ιστορίας ενός παιχνιδιού. Το expansion είναι επέκταση που συχνά απαιτεί τη βασική έκδοση του παιχνιδιού.

K-pop & μουσικά collectibles

K-pop: Korean pop, δηλαδή η κορεατική pop μουσική και η κουλτούρα γύρω από αυτήν

Idol & group: Ο idol είναι ο καλλιτέχνης της συγκεκριμένης μουσικής σκηνής και το group το συγκρότημα.

Bias και bias wrecker: Το bias είναι το αγαπημένο μέλος ενός fan. Το bias wrecker είναι ένα άλλο μέλος που διεκδικεί την προτίμησή του.

Comeback: Νέα κυκλοφορία και περίοδος προώθησης ενός καλλιτέχνη μετά από σχετικά μεγάλη απουσία

Photocard ή PC: Μικρή συλλεκτική φωτογραφική κάρτα ενός καλλιτέχνη..

POB: Pre-Order Benefit, δηλαδή πρόσθετο δώρο που συνοδεύει προπαραγγελίες, π.χ. μια photocard. 

Album version: Βασική έκδοση του album πβ. extended edition, limited edition κ.α.

Digipack & jewel case: Μέσα αποθήκευσης CD

Platform album: Έκδοση με πρόσβαση σε μουσική ή ψηφιακό υλικό μέσω εφαρμογής ή κωδικού. Μπορεί να μην περιλαμβάνει CD.

Inclusions: Τα επιπλέον περιεχόμενα ενός album, όπως photocards, poster και stickers.

Lightstick: Φωτιζόμενο αξεσουάρ του fandom για συναυλίες.

BTS & ARMY: Το BTS είναι το όνομα του συγκροτήματος, από το κορεατικό Bangtan Sonyeondan. Το ARMY είναι το fandom του.

BLINK & ONCE: Τα ονόματα των fandoms των BLACKPINK και TWICE αντίστοιχα.

MV & OST: Το MV (Music Video) είναι το μουσικό βίντεο. Το OST (Original Soundtrack) είναι η μουσική επένδυση ταινίας.

Gaming & κυκλοφορίες παιχνιδιών

Retro gaming: Παιχνίδια και συσκευές παλαιότερων εποχών ή σύγχρονες επανεκδόσεις τους.

Platform: Η συσκευή ή το σύστημα στο οποίο τρέχει ένα παιχνίδι.

FPS: Shooter παιχνίδια πρώτου προσώπου. Στα specs των υπολογιστών δηλώνει τα καρέ ανά δευτερόλεπτο (frames per second).

MMORPG: Massively Multiplayer Online Role-Playing Game, δηλαδή online παιχνίδι ρόλων με μεγάλο αριθμό παικτών.

DLC: Downloadable Content, δηλαδή πρόσθετο ψηφιακό περιεχόμενο. Συνήθως απαιτεί το βασικό παιχνίδι.

NPC: Non-Player Character, δηλαδή χαρακτήρας που δεν ελέγχεται από παίκτη.

Remaster & remake: Το remaster είναι η ανανεωμένη έκδοση ενός υπάρχοντος παιχνιδιού ενώ το remake δηλώνει τον επανασχεδιασμό και την κυκλοφορία του τίτλου από το μηδέν.

Collector’s edition στο gaming: Ειδική έκδοση που μπορεί να περιλαμβάνει φιγούρες, artbooks ή άλλα extras.

SteelBook: Εμπορική ονομασία μιας ειδικής μεταλλικής θήκης. Μπορεί να πωλείται και χωρίς παιχνίδι ή δίσκο.

Artbook: Βιβλίο με σχέδια, εικονογραφήσεις και υλικό από τη φάση ανάπτυξης ενός παιχνιδιού.

PEGI: Pan European Game Information, το σύστημα ηλικιακής ταξινόμησης των video games. Δείχνει την καταλληλότητα του περιεχομένου, όχι τη δυσκολία.

Pre-order & reissue: Το pre-order είναι η προπαραγγελία πριν την κυκλοφορία και το reissue η επανακυκλοφορία.