Παγκόσμια Ημέρα Φιλοσοφίας!

Περίληψη: Αν η φιλοσοφία σου φαίνεται δυσνόητη… μάλλον δεν έχεις διαβάσει τα σωστά βιβλία. Εδώ προτείνουμε κάποια που θα σε κάνουν να αναθεωρήσεις!

Κάθε χρόνο την τρίτη Πέμπτη του Νοεμβρίου, με πρωτοβουλία της Unesco, γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Φιλοσοφίας, με στόχο να υπογραμμιστεί η διαχρονική αξία της φιλοσοφίας για την ανάπτυξη της ανθρώπινης σκέψης, για κάθε συλλογική κουλτούρα και για κάθε άτομο ξεχωριστά.

Ο ορισμός της φιλοσοφίας συνιστά, από μόνος του, ένα φιλοσοφικό ερώτημα. Στην “Απολογία Σωκράτους” του Πλάτωνα διαβάζουμε ότι πολλοί κατηγορούσαν τους φιλοσόφους για το γεγονός ότι ερευνούσαν ό,τι βρισκόταν πάνω και κάτω από τη γη, δεν πίστευαν στους θεούς και με την τέχνη του λόγου τους βοηθούσαν στο να υπερισχύει το χειρότερο. Και στις μέρες μας, άλλωστε, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι πρόκειται για μια επιστήμη που δεν ωφελεί κανέναν σε τίποτα, καθώς δεν έχει καμία εφαρμογή στον πραγματικό κόσμο. Είναι όμως έτσι;

Αντί για ένα εύκολο «όχι», καλύτερα να αφήσουμε τα βιβλία να δώσουν τις απαντήσεις.

Μικρές Εισαγωγές

Tο “Η Φιλοσοφία Με Απλά Λόγια”, όπως όλα τα αντίστοιχα βιβλία της σειράς «…με απλά λόγια», ο αναγνώστης μπορεί πολύ εύκολα και ευχάριστα να εισαχθεί στον κόσμο της φιλοσοφίας: διαγράμματα, εικόνες, χιούμορ, εκλαϊκευμένες ερμηνείες, σύντομες επεξηγήσεις. 352 πραγματικά διασκεδαστικές σελίδες που καλύπτουν συνοπτικά σχεδόν τα πάντα, από τον Πυθαγόρα μέχρι τον Ρολάν Μπαρτ.

Η “Μικρή Ιστορία της Φιλοσοφίας” είναι αυτό ακριβώς που δηλώνει ο τίτλος: μία ιστορία όντως μικρή (300 σελίδες), αλλά πολύ ουσιαστική, καθώς καταγράφει σε χρονολογική σειρά τα σημαντικότερα ρεύματα και τους σταθμούς της δυτικής φιλοσοφίας. Χωρισμένο σε 40 κεφάλαια, τακτική που επιτρέπει να έχουμε και ως απόλυτα εφικτό στόχο το «ένα κεφάλαιο την ημέρα», το βιβλίο του 64χρονου Nigel Warburton, διδάκτορα φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Cambridge, λειτουργεί ως εξαιρετική εισαγωγή για όποιον θέλει να τα πάρει από την αρχή!

Αναφορικά με τον προβληματισμό κατά πόσο η φιλοσοφία σήμερα μπορεί να μας ωφελήσει ουσιαστικά, στην καθημερινή ζωή, και όχι θεωρητικά, το “Ζωή – Οδηγίες χρήσης από τους μεγάλους φιλοσόφους για να τα βγάλεις πέρα” έρχεται να αντλήσει τα αποστάγματα σοφίας των πιο λαμπρών μυαλών της ιστορίας και τα παραθέτει ως λειτουργικές οδηγίες χρήσεως για το πως μπορούμε να αναζητήσουμε την ευτυχία και να βρούμε τον σκοπό μας σε αυτή τη ζωή. Η ψυχοθεραπεύτρια Antonia Macaro και ο συγγραφέας/φιλόσοφος Julian Baggini καλύπτουν θέματα όπως η απώλεια, η τύχη, η ελευθερία της βούλησης και οι σχέσεις και μας παρουσιάζουν τι έχουν να πουν επ’ αυτών οι μεγαλύτεροι στοχαστές του κόσμου, από τους Στωικούς ως τον Σαρτρ.

μικρογραφία του γλυπτού του Auguste Rodin “Ο Στοχαστής”

Φιλοσοφία για όλους

Όταν κυκλοφόρησε πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του ’90, το “Πλάτωνας Όχι Πρόζακ!” του Lou Marinoff έγινε παγκόσμιο φαινόμενο: μεταφράστηκε σε περισσότερες από 25 γλώσσες και πούλησε εκατομμύρια αντίτυπα προσφέροντας μια εναλλακτική ανακούφιση στις σύγχρονες ψυχολογικές προκλήσεις, καθώς μας θύμιζε πως οι μεγαλύτεροι φιλόσοφοι της ιστορίας, από τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη μέχρι τον Κομφούκιο και τον Καντ, έχουν ήδη απαντήσει στα υπαρξιακά μας ερωτήματα. Θλίψη, άγχος, ηθικά διλήμματα, ερωτικές σχέσεις, αλλαγές καριέρας όλα έχουν αντιμετωπιστεί εδώ και αιώνες! Με χιούμορ, σοφία και πρακτικές συμβουλές, ο συγγραφέας υποδεικνύει πώς η φιλοσοφική σκέψη μπορεί να γίνει ένα ισχυρό εργαλείο αυτογνωσίας και καθημερινής ψυχικής ενδυνάμωσης. Η νέα έκδοση έρχεται ανανεωμένη, και, πιθανότατα, ακόμα πιο αναγκαία σε έναν κόσμο γεμάτο θόρυβο και σύγχυση.

Ο αυστριακός Ludwig Wittgenstein (1889–1951) δικαίως θεωρείται ο μεγαλύτερος φιλόσοφος του 20ού αιώνα, τόσο για την πρωτοτυπία της σκέψης του όσο και για τον ανατρεπτικό τρόπο γραφής του. Εμβληματικό έργο της φιλοσοφικής του προσέγγισης είναι οι “Φιλοσοφικές έρευνες”. Καλύπτοντας θέματα όπως η λογική και η γλώσσα, η ψυχολογία και η πρόθεση, ο νους και η αισθητηριακή αντίληψη, άνοιξε τον δρόμο για τη διαμόρφωση της αγγλόφωνης φιλoσοφικής παράδοσης της αναλυτικής φιλοσοφίας και της φιλοσοφίας της γλώσσας, με έντονη και απτή επίδραση που παραμένει καίρια και σήμερα. Για πρώτη φορά το έργο αυτό έγινε προσβάσιμο στα ελληνικά στην ολότητά του το 2024, χάρη στην πολυετή μελέτη και εργασία του δρ. Κωστή Μ. Κωβαίου, του κατεξοχήν… Βίττγκενσταϊν-ιστή στη χώρα μας και τον πολύπειρο μεταφραστή/σχολιαστή Μιλτιάδη Ν. Θεοδοσίου. Για όσους θέλουν να εμβαθύνουν σε μία ολοκληρωμένη πνευματική πρόκληση!

Αν νιώθεις ότι το… βαρύναμε πολύ, αλλαγή σελίδας με το “100 σπουδαίοι φιλόσοφοι μιλούν στα παιδιά”. «Μα… παιδικό βιβλίο να διαβάσω;», θα αναρωτηθείς. Κι όμως, το κόλπο είναι παλιό και δοκιμασμένο με επιτυχία: παίρνουμε στα παιδιά ή τα ανίψια μας ένα παιδικό βιβλίο και, δήθεν διαβάζοντάς το σε αυτά, καλύπτουμε δικά μας κενά. Και μην νομίζεις ότι θα… ξεμπερδέψεις σε ένα απόγευμα: 224 σελίδες είναι αυτές και εκατό φιλόσοφοι όντως, από τον Σωκράτη μέχρι τον Βολταίρο. Κάθε ιστορία ξεκινάει με ένα ερώτημα ή ένα γεγονός της καθημερινής ζωής, που δίνει στα παιδιά το έναυσμα να εκπαιδευτούν στη λογική σκέψη, αλλά παράλληλα ιντριγκάρει και τους ενήλικες που δεν ικανοποιούνται με τις στερεότυπες απαντήσεις και αναζητούν πάντα το “γιατί” των πραγμάτων.

world-philosophy-day-proposals-books-01

Τέλος, επειδή ένα λεξικό ποτέ δεν βλάπτει και η επιστήμη της φιλοσοφίας έχει τη δική της ορολογία, μπορείς να ανατρέχεις στο “Φιλοσοφικό Λεξικό”. Μην σς τρομάζουν οι 700 σελίδες, καθώς δεν μιλάμε για κάτι που θα διαβάζεις συνεχόμενα από την πρώτη έως και την τελευταία σελίδα. Όπως σημειώνει και ο Σωκράτης Γκίκας, που το έχει επιμεληθεί, «ένα λεξικό φιλοσοφίας δεν βοηθά μόνο στην κατανόηση φιλοσοφικών έργων, αλλά και στη διεύρυνση του διανοητικού ορίζοντα ή στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης.». Η τελευταία είναι απαραίτητη ιδιαίτερα στην εποχή μας, καθώς οι αυθαιρεσίες της ημιμάθειας, η υιοθέτηση ανούσιων σλόγκαν και τα βιαστικά αναθέματα προβάλλονται κατά κόρον από τα μέσα ενημέρωσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Μην ξεχνάς: δεν απαιτείται διδακτορικό ή οποιοδήποτε άλλο δίπλωμα σπουδών για να ωφεληθείς από τη γνώση τόσων αιώνων. Τόσοι και τόσοι σκέφτηκαν πριν από εμάς. Η φιλοσοφία δεν είναι ξένη προς τη ζωή και τα προβλήματά της ή κάτι το στρυφνό, δυσνόητο, βαρετό και σχολαστικό. Αντίθετα, είναι απολύτως συνδεδεμένη με ό,τι μας απασχολεί από τα 6 μέχρι τα 96 μας χρόνια. Άλλωστε, το να φιλοσοφεί κανείς, έστω και εν μέσω αμπελιών καμιά φορά και πάντοτε κατά προτίμηση συνοδεία προϊόντος… αμπελιού, δεν είναι προνόμιο μόνο των καταρτισμένων φιλοσόφων. Φυσικά τα παραπάνω είναι μόνον… μικρές εισαγωγές – μπορείς να αναζητήσεις εκατοντάδες τίτλους φιλοσοφίας στα ράφια των βιβλιοπωλείων Public!