Γυναίκες επιστήμονες που άλλαξαν τον κόσμο και οι ιστορίες τους

Ο κόσμος χρειάζεται τις γυναίκες, ανεξαρτήτου του ρόλου που έχουν στη ζωή σου. Μη ξεχνάμε άλλωστε πως κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου γιορτάζουμε τη Διεθνή Ημέρα Γυναικών. Στις 11 Οκτωβρίου γιορτάζουμε τη Διεθνή Ημέρα Μικρών Κοριτσιών. Σήμερα, λοιπόν, 11 Φεβρουαρίου γιορτάζουμε τη συμβολή των γυναικών στην επιστήμη. Ο δρόμος για την αναγνώριση δεν ήταν εύκολος για τις περισσότερες. Το πείσμα, η αποφασιστικότητα, η ευφυία και η επιμονή τους όμως τις έκαναν να αφήσουν το παρασκήνιο και να βγουν μπροστά διεκδικώντας, μέχρι και σήμερα, μια ισότιμη θέση στον κλάδο των επιστημών. Με τη σειρά μας, για να τις τιμήσουμε συγκεντρώσαμε τα βιβλία εκείνα που θα σε εμπνεύσουν και θα ανοίξουν τους ορίζοντές σου. Πάμε να δούμε πρώτα όμως πώς καθιερώθηκε η Διεθνής Ημέρα Γυναικών και Κοριτσιών στην Επιστήμη;

Διεθνής Ημέρα Γυναικών και Κοριτσιών στην Επιστήμη: Πότε και πώς ξεκίνησε

Η αρχή έγινε στις 22 Δεκεμβρίου 2015, τότε που η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αποφάσισε πως ήταν ζωτικής σημασίας να αναγνωριστεί παγκοσμίως η σπουδαιότητα της συμβολής των γυναικών στις επιστήμες. Κάθε χρόνο από τότε στις 11 Φεβρουαρίου τιμάμε τη Διεθνή Ημέρα Γυναικών και Κοριτσιών στην Επιστήμη, μια μέρα που όπως αναφέρει ο ΟΗΕ, επισημαίνει «πως η γεφύρωση του χάσματος των φύλων στην επιστήμη είναι αναγκαία για την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης και την εκπλήρωση της υπόσχεσης της Ατζέντας του 2030», σύμφωνα με την οποία κανείς δεν πρέπει να μένει πίσω. Παράλληλα, στο μήνυμά του, ο ΟΗΕ ανέφερε πως η καθιέρωση της διεθνούς ημέρας «αποτελεί ευκαιρία να πάρουμε θέση και να σπάσουμε τα στερεότυπα», προσθέτοντας ότι «ο κόσμος χρειάζεται την επιστήμη και η επιστήμη τις γυναίκες». 11 χρόνια μετά, σύμφωνα με στοιχεία έρευνας του 2025 που πραγματοποιήθηκε από τον ΟΗΕ, μόνο το 22% των επαγγελματιών που ασχολούνται με τους πρωτοποριακούς τομείς (όπως η τεχνητή νοημοσύνη) είναι γυναίκες. Ποιες ήταν όμως οι γυναίκες επιστήμονες που ανέτρεψαν τα δεδομένα; Κάποιες από τις παρακάτω προτάσεις μάς συστήνουν τις ιστορίες τους, ενώ άλλες λειτουργούν ως κινητήριος δύναμη για κάθε γυναίκα. 

Η Μαρί Κιουρί και το εντυπωσιακό πείραμα

Φυσικά, δε θα μπορούσε να λείπει από τη λίστα η ιστορία της σπουδαίας Πολωνής χημικού και φυσικού, Μαρί Κιουρί. Το παιδικό βιβλίο «Η Μαρί Κιουρί και το εντυπωσιακό πείραμα» της Altea Villa από τη σειρά βιβλίων «Γιατί ξεχώρισα», κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα και ασχολείται με τη βιογραφία της διάσημης επιστήμονα. Μέσα από 20 σελίδες, οι μικροί μας φίλοι θα γνωρίσουν τη ζωή και το έργο της, ενώ παράλληλα θα εξοικειωθούν και θα «αγκαλιάσουν» τη σημασία της επιμονής, της περιέργειας και της μη εγκατάλειψης των προσπαθειών, ακόμα και μετά από αποτυχίες. Το βιβλίο προτείνεται για παιδιά άνω των 4 ετών. 

Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους

Μέσα από παραμύθια, λαϊκούς μύθους και ιστορίες από διάφορους πολιτισμούς και πάντα με οδηγό τη ψυχανάλυση, η συγγραφέας Κλαρίσα Πίνκολα επιχειρεί στο βιβλίο «Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους» να ενθαρρύνει τις γυναίκες να αποτινάξουν τους περιορισμένους ρόλους, να θεραπεύσουν παλιά τραύματα και να επιλέγουν ό,τι «μεγαλώνει» την ψυχή τους. Πρόκειται για ένα βιβλίο-ψυχογράφημα και ταυτόχρονα ένα είδος πνευματικού/ψυχολογικού οδηγού, με την συγγραφέα να μάς συστήνει την Άγρια Γυναίκα, που αναζητά την ελευθερία σε έναν κόσμο που συχνά την περιορίζει.

Dopamine nation - Finding balance in the age of indulgence

Συνεχίζουμε με το σύγγραμμα της σπουδαίας επιστήμονα και ειδήμων στον εθισμό, Dr Anna Lembke. Στο βιβλίο της με τίτλο «Dopamine Nation», η γιατρός ξεκινά από μια κοινή παραδοχή: όλοι κυνηγάμε διαρκώς τη γρήγορη απόλαυση (dopamine hits), που -τελικά- το μόνο που προσφέρει είναι ένα διαρκές αίσθημα άγχους και κενότητας. Μέσα σε αυτό το κλίμα «εθισμού» (social media, φαγητό, ψώνια) που ζούμε, το πιο σημαντικό απ’ όλα είναι να ξαναβρούμε την ισορροπία μας. Πώς όμως θα επέλθει αυτή η αλλαγή; Γιατί κάθε έντονη και γρήγορη απόλαυση ακολουθείται από μια «αντισταθμιστική» δόση πόνου; Σε αυτά και άλλα πολλά κρίσιμα ερωτήματα, την απάντηση θα τη βρεις στο bestseller βιβλίο των The New York Times, «Dopamine Nation». 

Women in science - 50 fearless pioneers who changed the world

Όχι ένα, όχι δύο αλλά συνολικά τα κατορθώματα 50 ατρόμητων πρωτοπόρων γυναικών που άλλαξαν τον κόσμο, περιλαμβάνονται στο βιβλίο της Ignotofsky Rachel, «Women in science». Το βιβλίο παρουσιάζει τις ζωές γυναικών επιστημόνων από διάφορους τομείς, όπως τα μαθηματικά, η ιατρική, η φυσική, η χημεία, η βιολογία και η αστρονομία. Μέσα από εικονογραφημένες βιογραφίες, το βιβλίο αναδεικνύει τις δυσκολίες, τις κοινωνικές προκαταλήψεις και τα εμπόδια που αντιμετώπισαν οι ίδιες κυρίως λόγω φύλου. Ωστόσο, κατάφεραν να τα ξεπεράσουν και -ευτυχώς για την ανθρωπότητα- συνέβαλλαν καθοριστικά στην πρόοδο της επιστήμης. Εκτός από τη Μαρί Κιουρί, αναφέρονται στο έργο οι ιστορίες των Ada Lovelace, Rosalind Franklin και Jane Goodall αλλά και ιστορίες λιγότερο γνωστών επιστημόνων των οποίων η συμβολή συχνά αγνοήθηκε. Το βιβλίο είναι μια εξαιρετική επιλογή για παιδιά και εφήβους. 

Ακόμα περισσότερες ιστορίες γυναικών που εμπνέουν 

Οι ιστορίες όμως δεν τελειώνουν στις παραπάνω προτάσεις. Υπάρχουν δεκάδες βιβλία τα οποία εμπνέουν, παρακινούν και λειτουργούν ως οδηγός για κάθε αναγνώστη. Ένα από αυτά είναι το «Μανιφέστο» της Bernardine Evaristo που μιλά για τον ρατσισμό που βίωσε η ίδια ήδη από τα παιδικά της χρόνια αλλά και για τις δυσκολίες που συνάντησε στην ενήλικη πορεία της. Ένα ακόμη εξαιρετικό βιβλίο είναι το «Περί γυναικών» της Σούζαν Σόνταγκ, η οποία με τη μοναδική της πένα καταγράφει λεπτομερώς τα μείζονα ζητήματα που απασχολούν τη σύγχρονη γυναίκα. Για τους μικρούς μας φίλους, το βιβλίο «Fantastically great women scientists and their stories» αναφέρει ακόμα περισσότερες ιστορίες γυναικών επιστημόνων μέσα από υπέροχες, χρωματιστές εικονογραφήσεις. Τέλος, το βιβλίο «Hidden figures» εξερευνά την ιστορία τεσσάρων αφροαμερικανών γυναικών μαθηματικών της NASA και περιγράφει πώς κατάφεραν να ξεπεράσουν τα εμπόδια του φύλου και της φυλής για να επιτύχουν μια εξαιρετικά απαιτητική καριέρα στον τομέα των STEM.

Οι ορίζοντες ανοίγουν με τα... Public

Εσύ γιατί να μη τιμήσεις τη συμβολή των γυναικών επιστημόνων, διαβάζοντας για τις ίδιες; Στα ράφια των καταστημάτων Public ή στο public.gr θα βρεις δεκάδες ιστορίες σπουδαίων ανθρώπων -γυναικών και αντρών- που θα σε εμπνεύσουν. Μείνε συντονισμένος στο Public Blog, για να μαθαίνεις πρώτος όλα τα νέα!