Διονύσης Χαριτόπουλος: Αιρετικός, αντισυμβατικός, ασυμβίβαστος

Θα είμαι πάντα με τους ξυπόλυτους,
έξω απ’ τα Χειμερινά Ανάκτορα, ακόμη κι αν είναι χειρότεροι
απ’ τους μέσα, γιατί αυτοί έχουν το δίκιο με το μέρος τους.

Πέθανε σε ηλικία 79 ετών ο συγγραφέας Διονύσης Χαριτόπουλος, ο οποίος το τελευταίο διάστημα αντιμετώπιζε σοβαρό πρόβλημα υγείας. Ο Διονύσης Χαριτόπουλος υπήρξε ένας από τους πλέον ιδιαίτερους συγγραφείς της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, με το έργο του να αναδεικνύει τις πιο ηχηρές και ταυτόχρονα πιο δραματικές φωνές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.  

Ο συγγραφέας του Πειραιά και του Άρη

Ο Διονύσης Χαριτόπουλος κατάγεται Εκ Πειραιώς. […] Γνώρισε για τα καλά τον Βαθύ Πειραιά και εκτός από το πηλοφόρι και το μυστρί κράτησε από νωρίς και τη δημιουργική πένα του. […] Βαριά κληρονομιά του Ο κόκκινος καθηγητής. Καθοριστική για τη ζωή του η γνωριμία του με τον Άρη, Αρχηγό των Ατάκτων. […] Τίμησε τα τιμαλφή της ζωής του στους Έρωτες στη Μεταπολίτευση και στο ερωτικό εγκόλπιο Σχέσεις […]

Τάδε έφη το ιδιόμορφο βιογραφικό του Διονύση Χαριτόπουλου που βασίζεται στο σύνολο των τίτλων που κυκλοφόρησε. Αιρετικός, ασυμβίβαστος, και αρνητής των λογοτεχνικών -και όχι μόνο- επιταγών, ο Διονύσης Χαριτόπουλος επιδίωξε και κατάφερε να χαράξει τη δική του πορεία στα ελληνικά γράμματα. Από την παρθενική συλλογική διηγημάτων «Δανεικιά γραβάτα» μέχρι το «50 Χρόνια, γραπτώς», ο Διονύσης Χαριτόπουλος μίλησε με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο για την ιστορία, την ταυτότητα, τον έρωτα, τον άνθρωπο.

Γεννημένος το 1947 «έξω από το γήπεδο Καραϊσκάκη» και με καταγωγή από τη Μάνη, ο Διονύσης Χαριτόπουλος μεγάλωσε στον Πειραιά. Τα γεγονότα αλλά και το κλίμα της τότε Ελλάδας  που μόλις έβγαινε από τον εφιάλτη της Κατοχής και του Εμφυλίου, άσκησαν τεράστια επιρροή στον ίδιο και στάθηκαν πηγή έμπνευσης για πολλά από τα μετέπειτα βιβλία του. Εργάστηκε κάνοντας χειρονακτικές εργασίες στο λιμάνι και στα μηχανουργεία της περιοχής. Ο ίδιος δήλωσε ευγνώμων για τα «μαθήματα» που έλαβε από μια εποχή «ζόρικη» όπως τη χαρακτήρισε. Σπούδασε στην Αθήνα και το Λονδίνο χωρίς όμως να αποφοιτήσει. Εργάστηκε στον χώρο της διαφήμισης έως από το 1996 ήταν παντρεμένος με τη Μαλβίνα Κάραλη.

Από τα πρώτα του κιόλας συγγραφικά πονήματα, ο Διονύσης Χαριτόπουλος αποδείχθηκε μια ξεχωριστή περίπτωση συγγραφέα. Ανά τα χρόνια διατήρησε ακέραια την ικανότητά του να γράφει ακολουθώντας ένα ολότελα δικό του ύφος. Ιδιαίτερη θέση στα βιβλία του Χαριτόπουλου έχει η Ιστορία και ο συχνά τραγελαφικός ρόλος που διαδραματίζει στις ζωές των ανθρώπων. Μέσα από τη μυθοπλασία καταπιάστηκε με τα μεγάλα -και πιο δύσκολα- γεγονότα. Την Κατοχή, την Αντίσταση, τον Εμφύλιο, τη Χούντα, τη Μεταπολίτευση. Πότε με φλεγματικό χιούμορ, πότε με δηκτικότητα και πότε με το ερευνητικό δαιμόνιο ενός ιστορικού. Το μυθιστόρημα τα «Παιδιά της Χελιδόνας», ένα πεζογραφικό χρονολόγιο της μετακατοχικής Ελλάδας γνώρισε μεγάλη επιτυχία ενώ μεταφέρθηκε και στη μεγάλη οθόνη από τον σκηνοθέτη Κώστα Βρεττάκο το 1987.

Η έτερη μεγάλη μούσα του Διονύση Χαριτόπουλου δεν είναι άλλη από τον ίδιο τον Πειραιά. Την περιοχή όπου μεγάλωσε, την περιοχή με την οποία ταυτίστηκε και αγάπησε. Τα «Εκ Πειραιώς», «Πειραιάς Βαθύς» και «Πειραιώτες» γράφονται, εν είδει φόρου τιμής, για τον τόπο που τον έπλασε και του έδωσε την ταυτότητα που ποτέ του δεν απαρνήθηκε. Το έργο του Διονύση Χαριτόπουλου που γνώρισε τη μεγαλύτερη επιτυχία δεν είναι πεζογραφικό αλλά βιογραφικό. Λόγος για την άτυπη διλογία «Οι Άτακτοι» και «Άρης ο αρχηγός των ατάκτων» με την οποία ρίχνει φως στην πιο αμφιλεγόμενη ίσως προσωπικότητα της ελληνικής Αντίστασης.

Άλλα έργα που Διονύση Χαριτόπουλου είναι οι νουβέλες «Εναντίον του Marlboro» και «Από εδώ πέρασε ο Κίλροι», τα θεατρικά «Λίστα γάμου» και «Αυγά μαύρα» και το αφοριστικό «Εγχειρίδιο Βλακείας.